Synthwave to gatunek muzyki elektronicznej inspirowany brzmieniem, filmami i estetyką lat 80. XX wieku. Łączy syntezatory, automaty perkusyjne i melodyjne aranżacje z obrazami neonów, kaset VHS, szybkich samochodów oraz retro-futuryzmu. Nie jest parodią tamtej epoki, lecz jej świadomą i często nostalgiczną celebracją.
Czym jest synthwave?
Nazwa synthwave wskazuje na najważniejszy element tego nurtu – syntezatory. Gatunek zaczął kształtować się w połowie lat 2000, a wyraźnie zyskał popularność na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI wieku. Twórcy nie rekonstruują jednak po prostu dawnych nagrań. Korzystają z rozwiązań kojarzonych z latami 80., ale łączą je ze współczesną produkcją i własnymi pomysłami.
Inspiracją są przede wszystkim ścieżki dźwiękowe do filmów akcji, kina science fiction i produkcji klasy B, a także gry wideo, reklamy oraz ówczesna muzyka elektroniczna i pop. Synthwave często brzmi tak, jakby był nieznaną ścieżką dźwiękową do filmu, który mógł powstać w 1984 roku.
Istotna jest też nostalgia. Nie musi wynikać z osobistych wspomnień. Słuchacz urodzony po latach 80. może tęsknić za wyobrażeniem tej epoki, znanym z filmów, okładek płyt i telewizji. Synthwave tworzy więc nie tyle dokumentalny obraz przeszłości, ile jej stylizowaną, atrakcyjną wizję.
Jak brzmi i wygląda synthwave?
Brzmienie gatunku bywa melodyjne, przestrzenne i filmowe. W jednych utworach dominuje spokojny puls oraz szerokie tła, w innych szybki rytm przypominający muzykę do nocnego pościgu. Wczesne nagrania często były instrumentalne, ale z czasem wokal stał się ważnym elementem wielu odmian, czego przykładem są projekty FM-84 czy The Midnight.
Wśród instrumentów kojarzonych z epoką pojawiają się analogowe syntezatory, automaty perkusyjne i sekwencery. Symbolem cyfrowego brzmienia lat 80. jest Yamaha DX7, choć synthwave nie ogranicza się do jednego instrumentu. Liczy się sposób budowania melodii, barwa dźwięku i atmosfera całej kompozycji.
Najczęściej powtarzające się cechy muzyczne i wizualne to:
- Syntezatory i sekwencery – tworzą bas, tła, krótkie motywy oraz charakterystyczne partie melodyczne.
- Wyraźny puls – tempo może być spokojne i taneczne albo dynamiczne, kojarzące się z jazdą nocą przez miasto.
- Filmowy klimat – utwory nawiązują do kina akcji, science fiction, neo-noir i gier wideo.
- Neony i ziarno VHS – wizualna oprawa wykorzystuje kontrastowe kolory, falujący obraz, zakłócenia i stylizację na stare nagranie.
- Retrofuturyzm – przyszłość jest przedstawiana tak, jak wyobrażano ją sobie w latach 80., z komputerową grafiką, palmami i geometrycznymi siatkami.
- Samochody i nocne miasta – często pojawiają się Ferrari Testarossa, Lamborghini Countach, DeLorean, światła uliczne i puste drogi.
Ta estetyka nie musi występować w każdym utworze. Czasem klip lub okładka korzysta z niej wprost, a czasem pozostaje tylko subtelne podobieństwo w brzmieniu. Dzięki temu synthwave obejmuje zarówno pełną stylizację, jak i nowoczesną elektronikę z retro akcentem.
Podgatunki synthwave’u – czym się różnią?
Synthwave nie jest jednolitym stylem. Poszczególne odmiany różnią się tempem, nastrojem i stopniem wykorzystania wokali. Najczęściej spotykane przykłady przedstawia tabela:
| Podgatunek | Charakterystyka | Przykładowy artysta |
|---|---|---|
| Outrun | Dynamiczne, filmowe nagrania kojarzące się z jazdą samochodem, pościgiem i nocnym miastem. | Kavinsky |
| Dark Synth | Mroczniejsze i cięższe brzmienie, często z wpływami horroru, rocka oraz muzyki Johna Carpentera. | Carpenter Brut |
| Dreamwave | Łagodny, marzycielski i przestrzenny nurt, skupiony na melodii oraz nastroju. | FM-84 |
Granice między tymi odmianami pozostają płynne. Ten sam artysta może nagrywać zarówno spokojne, romantyczne utwory, jak i cięższe kompozycje o agresywnym rytmie. Wśród twórców kojarzonych z różnymi odcieniami synthwave’u znajdują się także The Midnight, Timecop1983 i Trevor Something.
Dlaczego synthwave zyskał popularność?
Duże znaczenie miał film Drive z 2011 roku. Produkcja nie zawiera wyłącznie synthwave’u, ale muzyka pojawia się w momentach, które silnie kształtują pamięć widza. Utwór „Nightcall” Kavinsky’ego, nocne ujęcia Los Angeles, pomarańczowe światła i samotna jazda samochodem stworzyły obraz często utożsamiany z całym nurtem.
Drive nie był jedynym źródłem popularności. Synthwave rozwijał się w internecie, gdzie kanały i społeczności, takie jak NewRetroWave, pomagały artystom docierać do odbiorców. Muzyka zaczęła pojawiać się także w grach, serialach i kolejnych filmach. Ważnym przykładem jest Stranger Things, które wykorzystuje analogowe brzmienia i estetykę retro, wzmacniając zainteresowanie kulturą lat 80.
Popularność gatunku wynika częściowo z połączenia dwóch pozornie odległych rzeczy: starego języka popkultury i nowoczesnej jakości dźwięku. Słuchacz otrzymuje znajome skojarzenia – kasety, automaty do gier, neonowe miasta czy kino science fiction – ale w formie nowej muzyki, a nie archiwalnego nagrania. Dlatego synthwave może działać także na osoby, które nie pamiętają tamtej dekady.
Synthwave a vaporwave – jaka jest różnica?
Synthwave i vaporwave bywają mylone, ponieważ oba nurty korzystają z estetyki retro i wyrazistej oprawy wizualnej. Ich podejście do przeszłości jest jednak odmienne.
Synthwave celebruje lata 80. Traktuje ich muzykę, kino i wyobrażenia o przyszłości z nostalgią, a często także z zachwytem. Vaporwave częściej posługuje się ironią i dekonstrukcją. Przetwarza fragmenty muzyki użytkowej, reklam, windujących cenę symboli konsumpcji oraz korporacyjnej estetyki, aby pokazać ich sztuczność lub absurd.
Najprościej ująć to tak: synthwave chce przenieść słuchacza do atrakcyjnej wizji lat 80., natomiast vaporwave częściej pokazuje, jak ta wizja została zbudowana i dlaczego może wydawać się dziwna.
W skrócie: synthwave to nowoczesna muzyka elektroniczna ubrana w brzmienia i obrazy lat 80. Jej siłą jest połączenie nostalgii, filmowego nastroju oraz retro-futurystycznej wyobraźni, bez konieczności przeżycia tej epoki na własnej skórze.
