Album to uporządkowany zbiór zdjęć, ilustracji, tekstów lub innych materiałów. Współcześnie wyraz ten ma rodzaj męski, ale dawniej używano go także w rodzaju nijakim. W zależności od kontekstu album może oznaczać książkowe wydawnictwo albo przedmiot służący do przechowywania fotografii.
Czym jest album i skąd pochodzi ta nazwa?
Słowo „album” wywodzi się z łacińskiego album, czyli określenia białej tablicy przeznaczonej do zapisywania informacji. Z czasem zaczęto nim nazywać uporządkowany zbiór materiałów, a następnie także publikacje i przedmioty służące do ich gromadzenia.
Współczesna polszczyzna traktuje „album” jako rzeczownik rodzaju męskiego. Powiemy więc: ten album, ładny album, w albumie. W starszych tekstach można jednak spotkać rodzaj nijaki, zgodny z łacińskim pochodzeniem słowa. Przykładem jest dawny tytuł Album warszawskie. W XIX wieku forma nijaka zaczęła ustępować rodzajowi męskiemu, choć sporadycznie pojawiała się jeszcze na początku XX wieku. Współcześnie poprawna odmiana to między innymi w albumie warszawskim.
Czy każdy album oznacza to samo?
Nie. Znaczenie słowa zależy od tego, co jest w nim gromadzone i jaką funkcję pełni dany obiekt. W obu przypadkach chodzi jednak o uporządkowanie, przechowywanie i prezentowanie określonej treści.
Najważniejsze znaczenia słowa „album” można przedstawić następująco:
- Album jako wydawnictwo – książka zawierająca przede wszystkim ilustracje, fotografie, reprodukcje dzieł sztuki lub rozbudowane materiały dotyczące określonego tematu. Taka publikacja może przedstawiać twórczość artysty, historię miasta, zabytki, przyrodę albo kolekcję dzieł.
- Album jako akcesorium – przedmiot z kartami, kieszonkami lub innymi miejscami przeznaczonymi do przechowywania zdjęć. Służy przede wszystkim archiwizacji papierowych odbitek i ich późniejszemu oglądaniu.
Album książkowy jest gotowym wydawnictwem, które czytelnik ogląda i interpretuje. Album fotograficzny na zdjęcia pozwala natomiast samodzielnie stworzyć własny zbiór. Można umieścić w nim fotografie rodzinne, pamiątki z podróży, zdjęcia z uroczystości lub odbitki dokumentujące ważne wydarzenia.
Jakie są rodzaje albumów fotograficznych?
Albumy fotograficzne różnią się przede wszystkim sposobem mocowania zdjęć. Wybór zależy od tego, czy liczy się szybkie uporządkowanie odbitek, swoboda aranżacji, czy możliwość dekorowania poszczególnych stron.
Najczęściej spotykane typy albumów fotograficznych to:
- Album do wklejania – ma grube, najczęściej gładkie karty, na których zdjęcia umieszcza się za pomocą narożników fotograficznych, taśmy dwustronnej lub kleju przeznaczonego do odbitek. Pozwala dowolnie łączyć fotografie różnych rozmiarów, podpisy, bilety i inne pamiątki. Daje dużą swobodę, ale wymaga więcej czasu i staranności.
- Album z kieszonkami – zawiera przezroczyste kieszonki foliowe, do których wsuwa się zdjęcia. To rozwiązanie wygodne, szybkie i uporządkowane. Jego ograniczeniem jest konieczność dopasowania odbitek do formatu kieszonek, na przykład 10 × 15 cm lub 13 × 18 cm.
- Album scrapbook – służy nie tylko do przechowywania zdjęć, lecz także do tworzenia dekorowanej opowieści. Strony można uzupełniać papierami ozdobnymi, naklejkami, stemplami, taśmami washi i odręcznymi notatkami. Scrapbooking wymaga czasu, ale pozwala przygotować bardzo osobistą pamiątkę.
Album do wklejania sprawdzi się wtedy, gdy chcesz samodzielnie zaplanować układ stron i wykorzystać zdjęcia o różnych wymiarach. Model kieszonkowy będzie wygodniejszy przy dużej liczbie standardowych odbitek. Scrapbook wybierają zwykle osoby, które traktują tworzenie albumu jako zajęcie twórcze albo przygotowują prezent dla konkretnej osoby.
Przy wyborze albumu znaczenie mają także pojemność, format zdjęć, materiał okładki i jakość kart. Wyższa gramatura kartek zwykle oznacza sztywniejsze strony, co ma znaczenie zwłaszcza w albumach do wklejania. Trwałość i wygląd zależą również od oprawy. Stosuje się między innymi papier, tekturę, ekoskórę, skórę oraz płótno introligatorskie. Album szyty może być bardziej odporny na częste przeglądanie niż model o słabszym sposobie łączenia kart.
Dlaczego album nadal ma znaczenie?
Cyfrowe galerie ułatwiają przechowywanie tysięcy zdjęć, ale fizyczny album porządkuje wspomnienia w materialnej, łatwej do przekazania formie. Można go położyć na stole i oglądać wspólnie, bez korzystania z telefonu lub komputera. Zdjęcia w albumie tworzą także narrację, do której można wracać po wielu latach.
Album fotograficzny sprawdza się jako narzędzie archiwizacji, rodzinne dziedzictwo i osobisty prezent. Jego wartość nie wynika wyłącznie z oprawy, lecz z połączenia zdjęć, opisów i wspomnień, które nabierają znaczenia wraz z upływem czasu.
